Rút dây rốn heo con hay để tự kéo và 3 lý do nên chủ động rút

Heo con vừa lọt lòng thì nên rút dây rốn ra ngay hay để heo con tự kéo? Câu hỏi này chia người làm chuồng đẻ thành hai phe, và phe nào cũng có lý do riêng. Bài viết dưới đây đi qua từng mối lo khi rút dây rốn heo con, rồi giải thích vì sao nhiều trại quy mô lớn vẫn chọn chủ động rút bằng tay.

Rút dây rốn heo con mới sinh bằng tay đeo găng, nhẹ nhàng cạnh nái đang đẻ trong ô chuồng đẻ
Rút dây rốn heo con mới sinh bằng tay đeo găng, nhẹ nhàng cạnh nái đang đẻ trong ô chuồng đẻ

Hai cách xử lý dây rốn đang tồn tại ở các trại

Ở khâu đỡ đẻ, nhiều người quen gọi chung là “rút nhau”, nhưng phần được bàn tới ở đây thực chất là dây rốn nối heo con với tử cung nái. Hiện các trại đang làm theo hai hướng khác nhau.

Hai cách làm thường gặp:

  • Để heo con tự kéo: heo con ra ngoài thì người làm chuồng làm sạch mũi, lau sạch người, rồi để heo con tự kéo dây rốn ra. Người làm không rút dây rốn ra khỏi tử cung.
  • Can thiệp bằng tay: người đỡ đẻ chủ động cầm và rút dây rốn ra khi heo con vừa được đẻ ra.

Những trại chọn cách thứ nhất thường có ba lý do. Rút ra như thế là không tự nhiên. Rút có nguy cơ làm đứt rốn. Và mạnh tay kéo thì có thể ảnh hưởng tới con còn ở bên trong. Đây là những băn khoăn chính đáng, không phải quan điểm sai. Câu hỏi đặt ra là trong các mối lo đó, rủi ro nào lớn hơn đối với heo con.

Rút dây rốn heo con có ảnh hưởng tới con bên trong không

Mối lo lớn nhất là kéo dây rốn sẽ “kéo theo” con kế tiếp. Có hai cơ sở để thấy rủi ro này không lớn như nhiều người nghĩ.

Thứ nhất, đường tử cung của heo nái khá dài. Người đi phối giống đều thấy rõ điều này: que phối phải đưa sâu vào mới tới vị trí cần thiết. Thêm vào đó, các con không đẻ sát nhau mà thường cách nhau khoảng 10 đến 15 phút. Vì vậy, vị trí giữa con vừa đẻ ra và con đẻ tiếp theo nhiều khi còn cách nhau một khoảng khá xa trong đường sinh dục.

Thứ hai, dây rốn của heo con rất nhỏ. Bề ngang chỉ cỡ một ngón tay, chiều dài khoảng 20 đến 30 cm. Với kích thước nhỏ như vậy, dây rốn khó tác động được tới con còn ở sâu bên trong tử cung.

Điều kiện đi kèm là không rút một cách thô bạo. Cách làm đúng, sẽ nói rõ ở phần dưới, là rút nhẹ nhàng khi dây rốn đã trồi ra và dừng ngay khi thấy căng.

Ba đến năm phút chờ là ba đến năm phút heo con chịu lạnh

Nếu để heo con tự rút dây rốn, người làm chuồng chịu khó quan sát sẽ thấy heo con thường mất khoảng 3 đến 5 phút mới kéo được ra. Trong khoảng thời gian đó, heo con nằm chịu lạnh, phải rùng mình để tạo nhiệt giữ ấm cơ thể và tiêu hao rất nhiều năng lượng.

Heo con bị lạnh sẽ mất năng lượng, và mất năng lượng là nguyên nhân hàng đầu khiến heo con chết trong 5 ngày đầu sau sinh. Đây là lý do cốt lõi khiến việc chờ heo con tự kéo bị đánh giá là nguy hiểm hơn so với rủi ro khi chủ động rút dây rốn heo con.

Tài liệu kỹ thuật chăn nuôi heo cũng nói cùng hướng. Theo bài phân tích về thân nhiệt của heo con sơ sinh trên Swineweb, do một chuyên gia Đại học Illinois thẩm định, heo con sinh ra ướt, có ít mỡ dự trữ và dễ mất nhiệt. Nếu không được lau khô, thân nhiệt có thể tụt xuống khoảng 35°C trong 30 phút đầu sau sinh. Heo con bị lạnh kém hoạt động, bú được ít sữa đầu hơn và có nguy cơ chết cao hơn. Phần lớn heo con chết rơi vào 3 ngày đầu sau sinh, nhiều nhất là ngày đầu tiên.

Rủi ro khi rút dây rốn có thể kiểm soát bằng thao tác nhẹ tay, còn mấy phút heo con nằm chờ trong lạnh thì không lấy lại được.

Cách rút dây rốn heo con nhẹ nhàng, đúng nhịp

Chủ động rút không có nghĩa là giật mạnh. Thao tác đúng cần tôn trọng nhịp đẻ của nái và giới hạn của dây rốn.

Các bước khi hỗ trợ rút dây rốn bằng tay:

  1. Chờ heo con đã trồi ra ngoài rồi mới cầm vào dây rốn.
  2. Cầm tay và rút nhẹ nhàng theo nhịp rặn của heo nái.
  3. Nếu thấy dây rốn căng quá thì dừng lại, không cố kéo. Cố kéo dễ gây đứt dây rốn và làm heo con mất máu.
  4. Rút xong, làm sạch mũi, họng, miệng cho heo con để tránh bị sặc, bị ngạt.
  5. Lau khô, giữ ấm và đưa heo con vào ô úm.

Lợi ích của các bước này là gom mọi việc chăm sóc heo con sơ sinh vào ngay sau khi đẻ ra. Heo con không phải nằm chờ, được vệ sinh đường thở sớm, được giữ ấm sớm và nhờ vậy được bú sữa đầu sớm hơn.

Đàn heo con sơ sinh nằm sưởi ấm dưới đèn úm trong ô úm cạnh chuồng nái
Đàn heo con sơ sinh nằm sưởi ấm dưới đèn úm trong ô úm cạnh chuồng nái

Kết quả rút dây rốn heo con ở trại quy mô lớn

Theo kinh nghiệm được chia sẻ trong một buổi tập huấn kỹ thuật chăn nuôi heo, tại các trại có tổng quy mô lên đến 15.000 nái, tất cả đều áp dụng biện pháp dùng tay hỗ trợ rút dây rốn heo con. Năng suất của các trại này đều tốt, số con cai sữa vẫn đạt 14 đến 14,5 con trên một nái.

Từ đó, người chia sẻ cho rằng chủ động rút dây rốn mang lại lợi ích nhiều hơn so với để heo con tự rút. Quan điểm của những trại còn e ngại vẫn đáng tôn trọng. Tuy nhiên, khi đặt hai rủi ro cạnh nhau, tác hại của việc heo con bị lạnh trong lúc chờ được đánh giá là nguy hiểm hơn.

Để biết cách làm nào hợp với trại mình, cách chắc chắn nhất là theo dõi bằng số liệu. Ghi lại số heo con đẻ ra, số chết trong những ngày đầu và số cai sữa của từng lứa sẽ cho thấy thay đổi trong khâu đỡ đẻ có tác dụng thật hay không. Dữ liệu theo lứa cũng là nền tảng để chọn giống heo dựa trên năng suất sinh sản thực tế, và giúp trại nhìn ra những khoản thất thoát thật cần ưu tiên xử lý trước. Phần mềm FarmGo hỗ trợ ghi chép các chỉ số này theo từng nái, từng lứa. Sau giai đoạn sơ sinh, đàn con tiếp tục bước vào lịch tiêm vắc xin cho heo con từ 3 ngày tuổi.

Kết luận

Rút dây rốn heo con hay để heo con tự kéo là lựa chọn giữa hai loại rủi ro. Lo ngại ảnh hưởng tới con bên trong là có cơ sở, nhưng đường tử cung dài, các con đẻ cách nhau 10 đến 15 phút và dây rốn chỉ dài 20 đến 30 cm khiến rủi ro này thấp khi rút đúng cách. Ngược lại, 3 đến 5 phút chờ tự kéo là khoảng thời gian heo con chịu lạnh, mất năng lượng, trong khi mất năng lượng là nguyên nhân hàng đầu gây chết heo con trong 5 ngày đầu.

Nguyên tắc cần nhớ là rút nhẹ theo nhịp rặn, căng thì dừng, rồi làm sạch mũi miệng, lau khô, đưa vào ô úm để heo con được bú sữa đầu sớm.

Trại của bạn đã biết mỗi lứa có bao nhiêu heo con chết trong những ngày đầu sau sinh và vì sao chưa? Hãy tìm hiểu thêm thông tin tại Phần mềm nuôi heo và đàn gia súc quy mô lớn.

Theo dõi thêm tại Kiến thức chăn nuôi

Liên hệ với chúng tôi qua Hotline: 0971.105.123 để được tư vấn chi tiết.
Hoặc đăng ký sử dụng trải nghiệm sản phẩm miễn phí 7 ngày.

Đăng ký miễn phí

Admin trang Phần mềm quản lý trang trại - FarmGo, chịu trách nhiệm về tất cả các nội dung trên website.

Liên hệ FarmGo

Hãy để FarmGo đồng hành chăn nuôi cùng bạn

Đăng ký miễn phí để dùng thử ngay, hoặc liên hệ đội ngũ FarmGo qua kênh thuận tiện nhất với bạn.

Đăng ký miễn phí

Hotline

Tư vấn: 0971 105 123
Tổng đài: 024 8888 6899

Facebook page

Xem các bài viết, sự kiện, thông tin hoạt động và nhận phản hồi nhanh nhất trên Facebook.

Kênh YouTube

Hướng dẫn chăn nuôi và sử dụng phần mềm bằng video, giúp bạn tiếp cận nhanh chóng và hiệu quả nhất.

Zalo Chat 24/7

Nhắn tin cho đội ngũ FarmGo để được hỗ trợ nhanh qua Zalo.

phone
Điện thoại
zalo chat
Zalo
contact
Liên hệ