Vỏ chanh dây vốn là thứ nhà máy chế biến phải tìm cách bỏ đi, nay lại được nông dân quanh Pleiku và Đak Đoa (Gia Lai) chở về cho bò ăn mỗi ngày, có nhà mua tới 10 tấn một ngày. Người nuôi kể rằng từ khi dùng vỏ chanh dây nuôi bò, đàn bò lớn tốt, tiền mua thức ăn giảm rõ rệt, có trại giảm hơn một nửa. Đằng sau là một chuỗi liên kết giữa nhà máy và trang trại, có hợp đồng và giám sát hẳn hoi.
Từ phụ phẩm nhà máy thành thức ăn chính của đàn bò
Người được nhắc tới nhiều là anh Hồ Diên Quí ở thôn 7, xã An Phú, TP. Pleiku. Biết bà con ở Đắk Nông và Lâm Đồng đã dùng vỏ chanh dây nuôi bò, anh mang về thử và nhận thấy đàn bò phát triển tốt, chi phí thức ăn giảm đáng kể. Theo lời anh, bò ăn vỏ chanh dây còn tăng trưởng nhanh hơn so với ăn rơm và cỏ như trước.
Từ năm 2020, anh cho đàn bò ăn thuần vỏ chanh dây.
Mô hình của anh Quí vận hành với những con số:
- Mua khoảng 10 tấn vỏ chanh dây mỗi ngày từ Công ty TNHH Quicornac (khu công nghiệp Trà Đa, TP. Pleiku).
- Nuôi hơn 40 con bò của gia đình.
- Cung cấp lại vỏ cho khoảng 10 hộ nuôi bò quanh nhà, mỗi hộ nuôi từ 5 đến 10 con.
Anh Quí cho biết nếu không có nguồn vỏ này, gia đình chỉ nuôi được khoảng 10 con vì không đủ tiền mua thức ăn và không đủ đất trồng cỏ. Nói cách khác, nguồn thức ăn rẻ đã giúp anh nuôi gấp bốn lần số bò so với khi chỉ trông vào cỏ và tiền mua thức ăn.
Trang trại vài trăm con bò dùng 300 – 450 tấn vỏ mỗi tháng
Ở quy mô lớn hơn, ông Nguyễn Văn Khiêm (làng Ngol, thị trấn Đak Đoa) cũng dùng vỏ chanh dây để nuôi bò. Mỗi tháng ông mua khoảng 300 tấn vỏ chanh dây, có tháng lên tới 450 tấn. Ông cho biết chi phí thức ăn giảm hơn một nửa, trong khi chất lượng thịt bò lại tốt lên.
Phép so sánh mà ông Khiêm đưa ra rất dễ hình dung: trước đây 5 ha cỏ chỉ đủ nuôi khoảng 70 con bò, còn nay trang trại của ông đã có khoảng 350 – 400 con. Với người nuôi bò, đất trồng cỏ thường là giới hạn cứng nhất, nên nguồn vỏ chanh dây nuôi bò lấy từ nhà máy có ý nghĩa không kém việc giảm giá thức ăn.
Chất lượng thịt là điều người nuôi tự nhận thấy, chưa phải kết quả đo đạc; thịt ngon còn phụ thuộc nhiều vào giống và cách vỗ béo, như câu chuyện bò H’Mông được so với bò Wagyu Nhật Bản đã cho thấy.
Tính nhẩm tiền thức ăn khi dùng vỏ chanh dây nuôi bò
Theo các hộ nuôi, giá vỏ chanh dây mua tại nhà máy chỉ khoảng 30 nghìn đồng mỗi tấn. Ông Võ Hùng, cũng ở xã An Phú, nuôi 10 con bò, mỗi ngày cho ăn 1 tấn vỏ, tiền thức ăn chỉ khoảng 30 nghìn đồng một ngày.
Từ những con số người nuôi đưa ra, có thể tính nhẩm:
- Trại 10 con của ông Hùng: khoảng 100 kg vỏ cho mỗi con một ngày, tiền thức ăn chừng 3.000 đồng mỗi con mỗi ngày, tức khoảng 900 nghìn đồng cho cả đàn mỗi tháng.
- Trại của ông Khiêm: 300 – 450 tấn mỗi tháng tương đương 9 – 13,5 triệu đồng tiền vỏ cho đàn 350 – 400 con.
Đây là phép tính chỉ dựa trên giá mua vỏ, chưa gồm tiền chở, nhân công cho ăn và các loại thức ăn bổ sung khác nếu trại có dùng. Dù vậy, khi giá thức ăn chăn nuôi liên tục tăng, như đợt tăng giá thức ăn lần thứ 7 đặt trại nuôi trước sức ép mới, một nguồn thức ăn chỉ vài nghìn đồng mỗi con mỗi ngày là lợi thế rất đáng kể.
Lợi thế lớn nhất của vỏ chanh dây không nằm ở giá rẻ, mà ở chỗ nó cho phép người nuôi tăng đàn mà không cần thêm đất trồng cỏ.
Hợp đồng và xe phủ bạt giữ cho chuỗi tuần hoàn bền vững
Vỏ chanh dây là hàng tươi, nhiều nước; chở ồ ạt, rỉ nước và rơi vãi dọc đường thì phụ phẩm sẽ thành vấn đề môi trường. Vì vậy, Công ty Quicornac không bán vỏ tự do mà ký hợp đồng với từng trang trại.
Các điều kiện trong hợp đồng cung cấp vỏ gồm:
- Xe chở vỏ phải phủ bạt kín, không được rỉ nước hay rơi vãi ra đường.
- Tài xế không được vi phạm nồng độ cồn khi chở hàng.
- Trang trại vi phạm sẽ bị cắt hợp đồng.
Bên cạnh đó, công ty kiểm tra, giám sát việc các trang trại sử dụng vỏ để bảo đảm vệ sinh môi trường. Theo Báo Gia Lai, công ty bắt đầu truyền thông, tập huấn và ký hợp đồng với các trại bò từ giữa năm 2022, và cho rằng việc chuyển giao phụ phẩm làm nguyên liệu chăn nuôi phù hợp với điểm a khoản 1 Điều 82 Luật Bảo vệ môi trường.
Nhờ vậy, mô hình vỏ chanh dây nuôi bò trở thành một vòng khép kín: nhà máy giải quyết được phụ phẩm, nông dân có thức ăn rẻ. Đây cũng là tinh thần của mô hình kinh tế tuần hoàn trong chăn nuôi, nơi chất thải của khâu này trở thành đầu vào của khâu khác.
Điều người nuôi cần tính trước khi chuyển sang vỏ chanh dây
Ở Gia Lai, mô hình vỏ chanh dây nuôi bò chạy được nhờ có nhà máy chế biến ở gần và hợp đồng cung cấp rõ ràng. Thiếu hai điều kiện đó, nguồn vỏ khó đều đặn và tiền chở có thể ăn mất phần tiết kiệm.
Việc bảo quản và phối trộn vỏ chanh dây cũng đang được nghiên cứu bài bản hơn. Theo Cổng thông tin Bộ Khoa học và Công nghệ, Phân viện Chăn nuôi Nam Bộ đã thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu biện pháp bảo quản và sử dụng vỏ chanh leo làm thức ăn cho bò thịt tại Đắk Nông (nay thuộc Lâm Đồng), xây dựng khẩu phần thức ăn hoàn chỉnh lên men và 2 mô hình nuôi bò thịt. Vỏ chiếm khoảng 60 – 70% khối lượng quả, nên đây là nguồn phụ phẩm rất lớn.
Trước khi tăng đàn dựa vào nguồn vỏ, trại nên nắm chắc mấy con số:
- Lượng vỏ đàn bò ăn mỗi ngày và nguồn cung tối đa nhà máy cam kết được.
- Tiền vỏ, tiền chở và nhân công tính trên mỗi con mỗi tháng.
- Diện tích cỏ hiện có nuôi được bao nhiêu con nếu nguồn vỏ bị gián đoạn.
Ghi chép đều các con số này giúp người nuôi biết chính xác mình tiết kiệm được bao nhiêu, thay vì chỉ cảm nhận. Có thể đọc thêm các kinh nghiệm nuôi gia súc khác trong chuyên mục kiến thức chăn nuôi gia súc của FarmGo.
Kết luận
Dùng vỏ chanh dây nuôi bò đã giúp nhiều hộ ở Gia Lai giảm mạnh tiền thức ăn, có trại giảm hơn một nửa, và quan trọng hơn là nuôi được đàn đông hơn trên cùng diện tích cỏ. Mô hình bền được nhờ nhà máy ký hợp đồng, giám sát vận chuyển và vệ sinh môi trường. Người nuôi gần nhà máy chế biến chanh dây có thể học cách làm này, nhưng nên tính kỹ nguồn cung, tiền chở và ghi chép kết quả để biết đàn bò thật sự được lợi bao nhiêu.
Mỗi tháng đàn bò nhà bạn ăn hết bao nhiêu tiền thức ăn và đã có ai ghi lại con số đó chưa? Hãy tìm hiểu thêm thông tin tại Phần mềm nuôi heo và đàn gia súc quy mô lớn.
Theo dõi thêm tại Kiến thức chăn nuôi
Liên hệ với chúng tôi qua Hotline: 0971.105.123 để được tư vấn chi tiết.
Hoặc đăng ký sử dụng trải nghiệm sản phẩm miễn phí 7 ngày.
