Nuôi tôm hiện đại không chỉ phụ thuộc vào con giống và thức ăn mà còn đòi hỏi người nuôi phải sử dụng hóa chất trong nuôi tôm đúng mục đích, đúng liều lượng và đúng thời điểm. Mỗi loại hóa chất đều có công dụng riêng như cải tạo ao, ổn định môi trường nước, khử trùng, bổ sung khoáng hay xử lý khí độc. Nếu sử dụng không đúng cách có thể làm tôm bị sốc, giảm sức đề kháng hoặc ảnh hưởng đến năng suất.
Trong bài viết này, FarmGo tổng hợp những hóa chất trong nuôi tôm được sử dụng phổ biến cùng công dụng của từng loại để bà con dễ dàng lựa chọn và áp dụng.
Nhóm hóa chất trong nuôi tôm tăng kiềm và ổn định pH
Vôi sống (CaO)
Vôi sống thường được sử dụng trong giai đoạn cải tạo ao trước khi thả giống cho ao đất. Trong hoạt động nuôi hàng ngày thì dùng cho cả ao lót bạt toàn phần.
Công dụng chính là: Nâng pH, Tăng kiềm, tăng canxi, diệt mầm bệnh, ký sinh trùng, cải tạo đáy ao sau mỗi vụ nuôi.
Lưu ý: Có thể sử dụng trực tiếp khi trong ao đang có tôm nhưng cần cân nhắc liều lượng vì khả năng làm tăng pH rất mạnh.
Dolomite (CaMg(CO₃)₂)
Dolomite chứa cả Canxi và Magie, giúp: Bổ sung khoáng cho môi trường, tăng độ kiềm, tăng canxi và magie, ổn định pH, hạn chế biến động giữa ngày và đêm.
Đá vôi (CaCO₃)
Đá vôi có tác dụng tương tự như Vôi sống nhưng nhẹ hơn vôi sống, thường dùng để: Duy trì độ kiềm, ôn định pH lâu dài, Giảm hiện tượng pH biến động.
Bicarbonate (NaHCO₃)
Bicarbonate hay còn gọi là Soda lạnh, đây là hóa chất được sử dụng rất phổ biến để: Tăng độ kiềm an toàn.
Lưu ý: Người dùng cần bổ sung thêm các khoáng đa vi lượng khác để giữ độ kiềm và pH ổn định và cho tôm cứng vỏ.
Soda Ash Light (Na₂CO₃)
Soda Ash Light hay còn gọi là Soda nóng, được sử dụng khi cần tăng nhanh: Độ kiềm và pH trong nước.
Lưu ý: Nên sử dụng theo khuyến cáo vì tăng pH quá nhanh có thể làm tôm bị sốc.
Nhóm hóa chất khử trùng
Javen (NaOCl)
Javen có khả năng tiêu diệt vi khuẩn và mầm bệnh mạnh, thường dùng để: Khử trùng nước cấp, khử trùng dụng cụ, vệ sinh bể chứa.
Lưu ý: Không nên sử dụng trực tiếp trong ao đang nuôi vì Clo có thể gây độc cho tôm.
Chlorine Aquafit 70% (Ca(OCl)₂)
Đây là loại Chlorine được dùng nhiều trong nuôi tôm để: Khử trùng nước trước khi thả giống, tiêu diệt vi khuẩn-virus, loại bỏ tảo và sinh vật không mong muốn.
Lưu ý: Sau khi xử lý cần kiểm tra Clo dư trước khi cấp nước vào ao nuôi.
TCCA 90%
TCCA là chất khử trùng mạnh, có tác dụng: Xử lý ao nuôi, diệt mầm bệnh, khử khuẩn nguồn nước.
Lưu ý: TCCA dễ bị phân hủy bởi tia UV của ánh sáng mặt trời, nếu sử dụng vào ban ngày lượng Clo hoạt tính sẽ giảm nhanh, làm giảm hiệu quả khử trùng. Cần cân nhắc sử dụng trực tiếp trong ao nuôi.
Nhóm hóa chất oxy hóa và xử lý nước
Oxy già (H₂O₂)
Oxy già giúp: Công dụng chính là diệt khuẩn và nấm, tăng oxy hòa tan tạm thời, một số người nuôi sử dụng Oxy già vào ao xử lý để trung hòa thuốc tím nhanh chóng.
Oxy hóa chất hữu cơ.
Cải thiện chất lượng nước. Đây là giải pháp hữu ích khi ao thiếu oxy hoặc có nhiều chất hữu cơ như phân tôm, thức ăn dư thừa, xác tảo chết, bùn hữu cơ…
Thuốc tím (KMnO₄)
Thuốc tím là hóa chất trong nuôi tôm oxy hóa mạnh giúp: Phân hủy chất hữu cơ, giảm lượng vi khuẩn gây hại, hỗ trợ làm sạch môi trường nước. Được người nuôi sử dụng phổ biến để xử lý nước đầu vào.
Nhóm keo tụ và xử lý nước
PAC
PAC (Poly Aluminium Chloride) có tác dụng: Keo tụ các hạt lơ lửng, làm trong nước, giảm độ đục. Người nuôi tôm cũng thường sử dụng để xử lý nước ở ao lắng.
Polymer Anion
Thường kết hợp với PAC để: Tăng hiệu quả keo tụ, tạo bông cặn lớn hơn, giúp lắng nhanh.
Polymer Cation
Được sử dụng trong: Xử lý bùn, xử lý nước thải, hỗ trợ cải thiện chất lượng đáy ao.
Nhóm hóa chất khử độc
EDTA 2Na/4Na
Hóa chất trong nuôi tôm EDTA giúp: khử kim loại nặng, giảm độc trong nước. Bảo vệ sức khỏe tôm khi nguồn nước có nhiều kim loại nặng.
Natri Thiosulfate (Na₂S₂O₃)
Sau khi dùng Javen hoặc Chlorine, Natri Thiosulfate được sử dụng để: Khử Clo dư, đảm bảo nước an toàn trước khi thả tôm. Đây là loại hóa chất trong nuôi tôm rất phổ biến được người nuôi sử dụng để khử Clo nhanh chóng nhằm cấp nước sạch vào ao nuôi tôm.
Nhóm khoáng chất bổ sung
Muối (NaCl)
Muối mang lại nhiều lợi ích như: Giảm stress, cân bằng áp suất thẩm thấu, hỗ trợ tôm sau vận chuyển hoặc khi thời tiết thay đổi và giúp cho nước ao tăng được độ mặn. Người nuôi thường sử dụng muối cho các vùng nuôi tôm nước ngọt hoặc độ mặn thấp và cả khi trời mưa.
Canxi Clorua (CaCl₂)
Cũng là một trong những loại khoáng, hóa chất trong nuôi tôm khả phổ biến trong nuôi tôm công nghệ cao Canxi giúp: Bổ sung khoáng canxi vào ao nuôi tôm, làm cứng vỏ sau khi tôm lột xác, tăng tỷ lệ sống.
Magie Clorua (MgCl₂)
Magie có vai trò: Tăng cường lượng khoáng Magie đáng kể, đây là khoáng chất rất cần thiết cùng với canxi, kali… trong việc hỗ trợ tôm cứng vỏ, màu đẹp, ôn định môi trường nước. Đây là hóa chất trong nuôi tôm thường dùng trong những trại nuôi tôm công nghiệp.
Nhóm xử lý đáy ao và vi sinh
Zeolite
Zeolite là khoáng tự nhiên có khả năng: Hấp phụ NH₃, hấp phụ H₂S, cải thiện chất lượng đáy ao.
Đây là sản phẩm hóa chất trong nuôi tôm được nhiều trang trại sử dụng định kỳ để kiểm soát khí độc. Tuy nhiên thì cũng tạo ra khá nhiều chất lợn cợn và làm đổi màu nước ao nuôi.
Mật rỉ đường
Mật rỉ đường không phải là hóa chất trong nuôi tôm nhưng được sử dụng phổ biến để: Bổ sung nguồn Carbon, nuôi vi sinh có lợi, hỗ trợ mô hình Biofloc. Trên thực tế đây là thành phần không thể thiếu trong bất kỳ trang trại nuôi tôm nào đặc biệt là các trang trại nuôi tôm quy mô công nghiệp.
Vi sinh Bacillus
Bacillus là nhóm vi sinh vật có lợi giúp: Phân hủy chất hữu cơ, giảm bùn đáy, hạn chế khí độc, cải thiện chất lượng nước.
Việc kết hợp Bacillus với nguồn Carbon như mật rỉ đường sẽ giúp hệ vi sinh phát triển hiệu quả hơn, nếu đủ lượng vi sinh có lợi cùng với lượng Carbon sẽ biến những xác tảo, phân tôm, chất lơ lửng thành các biofloc có lợi lơ lửng trong ao tôm. Người nuôi tôm sẽ cảm thấy trong ao rất nhiều chất lợn cợn nhưng tôm vẫn khỏe mạnh.
Những lưu ý khi sử dụng hóa chất trong nuôi tôm
Để sử dụng hóa chất trong nuôi tôm an toàn và đạt hiệu quả cao, người nuôi cần lưu ý:
- Chỉ sử dụng đúng mục đích và đúng liều lượng theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
- Không kết hợp nhiều loại hóa chất khi chưa hiểu rõ phản ứng giữa chúng.
- Kiểm tra các chỉ tiêu môi trường như pH, độ kiềm, oxy hòa tan, NH₃ trước khi xử lý.
- Không lạm dụng hóa chất mà nên kết hợp với các chế phẩm vi sinh để duy trì hệ sinh thái ao nuôi ổn định.
- Sau khi xử lý bằng Chlorine hoặc Javen cần kiểm tra Clo dư trước khi thả giống hoặc cấp nước vào ao.
Kết luận
Việc hiểu rõ từng loại hóa chất trong nuôi tôm sẽ giúp người nuôi chủ động hơn trong việc cải tạo ao, xử lý nước, bổ sung khoáng và phòng ngừa dịch bệnh. Mỗi loại hóa chất đều có vai trò riêng và cần được sử dụng đúng thời điểm để phát huy hiệu quả cao nhất. Bên cạnh đó, người nuôi nên thường xuyên theo dõi các chỉ số môi trường và kết hợp với các giải pháp quản lý trang trại để kiểm soát toàn diện quá trình nuôi, từ đó nâng cao tỷ lệ sống, giảm chi phí và tăng hiệu quả kinh tế.
Hãy sử dụng Phần mềm quản lý nuôi tôm để quản lý các hóa chất trong nuôi tôm một cách hiệu quả thông qua việc ghi chép nhật ký chăn nuôi. Đây cũng là giải pháp giúp nâng cao tính chuyên nghiệp, tiết kiệm thời gian và hỗ trợ chuyển đổi số trong chăn nuôi hiện đại.
Nếu bạn đang chăn nuôi tôm hoặc cá, hãy mạnh dạn áp dụng chuyển đổi số vào chăn nuôi sản xuất để có được lợi thế dẫn đầu. Hãy tìm hiểu thêm thông tin tại Phần mềm quản lý trang trại – FarmGo
Liên hệ với chúng tôi qua Hotline: 0971.105.123 để được tư vấn chi tiết.
Hoặc đăng ký sử dụng trải nghiệm sản phẩm miễn phí.
