Người nuôi thường chỉ nhận ra đàn gà chịu nóng khi gà há mỏ thở, giảm ăn hoặc chết rải rác. Một nghiên cứu mới dùng hệ thống nhiều camera và trí tuệ nhân tạo cho thấy sốc nhiệt ở gà thịt có thể được phát hiện sớm hơn, qua chính thời gian gà đứng ở máng uống và máng ăn. Kết quả cũng mô tả rõ cách hành vi của gà thay đổi theo tuổi và theo giờ trong ngày, giúp trại có thêm căn cứ để giám sát phúc lợi đàn.
Hệ thống camera theo dõi 1.120 con gà thịt như thế nào
Nhóm nghiên cứu của Đại học Ghent và viện imec (Bỉ) theo dõi 1.120 con gà thịt giống Ross 308 qua 4 lứa nuôi, mỗi lứa 280 con, chia vào hai ô chuồng kiểm soát khí hậu kích thước 9 × 4 m. Hệ thống camera bám theo chuyển động của từng con từ 8 đến 40 ngày tuổi, tự động đo mức độ hoạt động, thời gian ở máng ăn và máng uống.
Cách hệ thống xử lý hình ảnh:
- 4 camera quay cùng một khu vực từ nhiều góc, tổng cộng 1.641 đoạn video, mỗi đoạn 3 phút.
- Thuật toán AI nhận diện từng con gà trên khung hình, rồi một thuật toán khác nối vị trí của con đó qua các khung hình liên tiếp.
- Dữ liệu từ các góc quay được chiếu xuống mặt sàn và ghép lại thành một đường di chuyển thống nhất cho mỗi con.
Gà thịt thay đổi kích thước rất nhanh trong 6 tuần nuôi, nhưng hệ thống vẫn bám theo với độ chính xác cao. Khác với đánh giá phúc lợi truyền thống vốn dựa vào quan sát thủ công định kỳ, camera tự động giám sát liên tục mà không làm xáo trộn đàn. Nhờ vậy, những thay đổi bất thường về hành vi có thể được nhận ra từ rất sớm, trước khi biểu hiện thành giảm năng suất hay tăng tỷ lệ chết. Kết quả được công bố trên tạp chí Poultry Science năm 2026.
Gà càng lớn càng ít vận động
Khi gà thịt lớn lên, mức di chuyển tổng thể giảm rõ rệt. Các hoạt động cường độ cao như chạy bắt đầu giảm từ khoảng 15 ngày tuổi và giảm nhanh hơn các chuyển động cường độ thấp. Đến khoảng 30 ngày tuổi, mức hoạt động ở mọi nhóm hành vi đều thấp hơn hẳn, đàn chuyển dần sang trạng thái ít vận động.
Với người nuôi, đường cong này có giá trị như một mốc chuẩn. Khi biết đàn ở từng độ tuổi “nên” vận động ra sao, những sai lệch đáng kể so với mô hình dự kiến có thể là tín hiệu cảnh báo sớm về các vấn đề phúc lợi như què, rối loạn chân hoặc sai sót trong quy trình quản lý. Cách tiếp cận này gần với xu hướng chấm điểm phúc lợi động vật bằng dữ liệu thay cho cảm nhận chủ quan.
Sốc nhiệt ở gà thịt lộ ra ở máng uống và máng ăn
Trong nghiên cứu, gà được cho chịu nhiệt độ cao khoảng 29,4 ± 1°C vào các ngày tuổi 29 – 33 và 36 – 40. Trong những giai đoạn chuồng nóng ở mức xấp xỉ 29 – 30°C, gà dành nhiều thời gian hơn hẳn ở khu vực máng uống và ít thời gian hơn ở khu vực máng ăn. Điều đáng chú ý là mức hoạt động tổng thể của đàn lại không thay đổi theo nhiệt độ.
Nói cách khác, nếu chỉ nhìn đàn gà “có còn đi lại bình thường hay không”, người nuôi dễ bỏ sót sốc nhiệt ở gà thịt giai đoạn đầu. Tần suất sử dụng máng uống và máng ăn mới là chỉ dấu nhạy hơn. Lượng uống tăng đột ngột cùng lúc gà bớt đến máng ăn có thể là tín hiệu sớm cho thấy đàn đang khó thích nghi với nhiệt độ cao.
Gà chịu nóng chưa chắc đã nằm im; dấu hiệu đầu tiên thường là đứng máng uống nhiều hơn và bỏ dở máng ăn.
Đây cũng là lý do số liệu nước uống hằng ngày đáng được theo dõi sát như số liệu cám. Bài viết về nước uống cho gà thịt và những con số quyết định hiệu suất phân tích kỹ hơn vai trò của chỉ số này.
Nhịp ngày đêm và bữa ăn bù buổi tối
Hành vi của gà tuân theo nhịp sinh học hằng ngày rõ rệt. Mức hoạt động thường cao nhất vào buổi sáng và giữa ngày, sau đó giảm dần. Trong các giai đoạn chịu nóng, hoạt động ăn uống bị hạn chế khi nhiệt độ còn cao, rồi tăng trở lại vào buổi tối khi điều kiện môi trường dịu đi; thời gian ở máng ăn và mức hoạt động phục hồi một phần sau giai đoạn thử thách nhiệt.
Kết quả này khớp với điều nhiều người nuôi đã quan sát: gà có xu hướng bù phần thức ăn thiếu hụt ban ngày bằng cách ăn nhiều hơn vào cuối ngày. Nó cũng khẳng định tầm quan trọng của việc kiểm soát môi trường chuồng hiệu quả và tạo điều kiện cho đàn phục hồi sau mỗi đợt nóng, từ thông gió đến kiểm soát nhiệt độ chuồng trại.
Giới hạn của nghiên cứu và cách đọc kết quả
Chính nhóm tác giả lưu ý hệ thống mới được thử trong điều kiện có kiểm soát, với mật độ nuôi thấp khoảng 14 kg/m², và vẫn cần được kiểm chứng trong chuồng nuôi thương mại, nơi mật độ cao hơn, ánh sáng và bụi phức tạp hơn. Vì vậy, các mốc như 15 ngày hay 30 ngày tuổi nên được hiểu là xu hướng quan sát được trong thí nghiệm, không phải ngưỡng cố định cho mọi trại.
Dù vậy, hướng đi đã rõ: thay vì chờ gà chết hay tụt trọng lượng mới biết đàn gặp vấn đề, camera và AI cho phép đọc hành vi như một luồng dữ liệu liên tục. Với sốc nhiệt ở gà thịt, hai chỉ số đơn giản nhất là thời gian ở máng uống và máng ăn.
Kết luận
Nghiên cứu trên 1.120 con gà Ross 308 cho thấy sốc nhiệt ở gà thịt không nhất thiết làm đàn giảm vận động, nhưng làm thay đổi rõ thói quen ăn uống: đứng máng uống nhiều hơn, rời máng ăn sớm hơn và ăn bù vào buổi tối. Theo dõi đúng các tín hiệu này, kết hợp kiểm soát môi trường chuồng tốt, giúp người nuôi can thiệp sớm, bảo vệ phúc lợi đàn và hạn chế thiệt hại do sốc nhiệt ở gà thịt trong mùa nóng.
Đàn gà của bạn uống nhiều bất thường vào buổi trưa nhưng sổ sách lại không ghi kịp? Hãy tìm hiểu thêm thông tin tại Phần mềm nuôi gà công nghiệp và các loại gia cầm.
Theo dõi thêm tại Kiến thức chăn nuôi
Liên hệ với chúng tôi qua Hotline: 0971.105.123 để được tư vấn chi tiết.
Hoặc đăng ký sử dụng trải nghiệm sản phẩm miễn phí 7 ngày.
