Con dúi từng chỉ có trong các món đặc sản đi săn từ rừng, nay đã thành vật nuôi trong chuồng gạch ở nhiều xã từ Phú Thọ, Nghệ An tới Quảng Nam, Đắk Lắk. Vốn ban đầu thấp, thức ăn tự trồng được, nên mô hình này hấp dẫn nhiều hộ nhỏ. Bài viết tổng hợp số liệu từ báo chí và cơ quan khuyến nông để trả lời câu hỏi: nuôi dúi đang ở quy mô nào, bán cho ai, rủi ro ra sao và hợp với trang trại cỡ nào.
Quy mô các mô hình nuôi dúi hiện nay
Chưa có thống kê toàn quốc về số trại dúi. Các mô hình được báo chí và khuyến nông ghi nhận trải từ vài chục đến hơn 1.000 con.
Một số mô hình tiêu biểu:
- Đắk Lắk: hộ ông Hồ Sỹ Thùy ở xã Ea Riêng bắt đầu năm 2024 với 10 cặp, chuồng khoảng 200 m² chia 150 ô, đủ cho tối đa 300 con, vốn ban đầu khoảng 20 triệu đồng.
- Quảng Nam: anh Tô Văn Bình ở xã Đại Chánh nuôi khoảng 500 con trên diện tích hơn 100 m², thu khoảng 150–200 triệu đồng/năm sau chi phí.
- Nghệ An: anh Lê Xuân Chương ở xã Văn Kiều bắt đầu năm 2020 với 50 cặp dúi mốc lớn, nay gần 1.000 con, trong đó hơn 400 cặp sinh sản; thu nhập ròng khoảng 600–700 triệu đồng/năm, theo Trung tâm Khuyến nông Nghệ An.
- Phú Thọ: HTX Hoàng Phát – HB của anh Đinh Tiến Hoàng có hơn 1.000 con trên diện tích chuồng hơn 2.000 m², doanh thu ước trên 2 tỷ đồng tính đến hết tháng 9/2025, tạo việc làm cho khoảng 10 lao động.
Số liệu thu nhập trên do chủ trại tự cung cấp, chưa qua kiểm chứng độc lập.
Giá dúi giống, dúi thịt và đầu ra
Giá dúi thịt giữa các vùng khá gần nhau. Đắk Lắk bán 400.000–600.000 đồng/kg với dúi 1,2–2,6 kg/con; Quảng Nam 500.000 đồng/kg; Nghệ An 500.000–600.000 đồng/kg. Ở Phú Thọ, dúi mốc thịt khoảng 600.000 đồng/kg, dúi má đào khoảng 800.000 đồng/kg.
Dúi giống thường bán theo cặp, khoảng 1,2–2 triệu đồng/cặp tùy độ tuổi. Riêng dúi bạch có giá khoảng 9 triệu đồng/cặp ở Quảng Nam.
Đầu ra hiện tập trung vào:
- Nhà hàng, quán đặc sản ở Nghệ An, Hà Tĩnh, Thanh Hóa, Quảng Bình và các tỉnh phía Bắc.
- Hộ mới vào nghề mua giống; chủ trại ở Nghệ An cho biết nhu cầu giống vượt nguồn cung.
- Hợp tác xã bao tiêu, như HTX Hoàng Phát nhận bao tiêu toàn bộ sản phẩm của các hộ nuôi trên địa bàn và giữ giá ổn định.
Về tăng trưởng, xã Ea Riêng đang có kế hoạch mở rộng mô hình, hỗ trợ vốn vay và liên kết tiêu thụ. Nhưng một phần lớn doanh thu vẫn đến từ bán giống cho người đến sau. Khi số hộ nuôi dúi tăng nhanh hơn lượng thực khách, giá giống và giá thịt sẽ chịu sức ép đầu tiên.
Lợi thế khiến nuôi dúi hợp với hộ nhỏ
Những điểm cộng được các chủ trại nhắc nhiều nhất:
- Vốn chuồng thấp: chuồng xây gạch, ốp gạch men chia ô, hộ ở Ea Riêng chỉ tốn khoảng 20 triệu đồng cho chuồng chứa tối đa 300 con.
- Thức ăn tự trồng: mía, tre, nứa, bương, ngô, khoai, sắn, cỏ voi. Dúi không uống nước trực tiếp mà lấy nước từ thức ăn tươi, nên đỡ công cấp nước.
- Sinh sản khá: khoảng 3 lứa/năm, mỗi lứa 2–4 con; một cặp bố mẹ cho khoảng 6–10 con giống mỗi năm theo mô hình ở Nghệ An.
- Ít mùi: phân dúi gần như không hôi, có thể ủ với men vi sinh làm phân hữu cơ.
- Xuất bán nhanh: dúi thương phẩm nuôi 8–10 tháng đạt khoảng 1,4–1,6 kg.
Việc tự chủ thức ăn là lợi thế lớn khi giá thức ăn chăn nuôi công nghiệp liên tục tăng. Dù vậy, thức ăn thô vẫn cần rửa sạch, để ráo và bảo quản đúng cách; những lưu ý khi tự sản xuất thức ăn chăn nuôi áp dụng được cho trại dúi.
Rủi ro khi nuôi dúi
Anh Tô Văn Bình ở Quảng Nam từng thất bại thời gian đầu vì thiếu kỹ thuật. Anh nhấn mạnh thời gian thu hồi vốn lâu, ai muốn “ăn liền” thì dễ thất bại.
Nuôi dúi rẻ ở khâu chuồng trại, nhưng đắt ở khâu học nghề và tìm người mua.
Các rủi ro cần tính trước:
- Nhạy cảm với nhiệt độ: nhiệt độ lý tưởng khoảng 19–28°C; chuồng phải mát mùa khô, ấm mùa đông, tránh gió lùa và ánh sáng trực tiếp.
- Đào hang, trốn chuồng: dúi gặm và đào rất khỏe, chuồng phải ốp gạch men, có nắp đậy chắc chắn.
- Stress sinh sản: dúi mẹ bị stress có thể bỏ con, nên chuồng đẻ phải tách riêng, yên tĩnh, lót rơm khô.
- Bệnh đường ruột: thức ăn bẩn, ẩm hoặc chuồng để phân lâu dễ gây bệnh.
- Đầu ra manh mún: HTX Hoàng Phát cho biết lúc đầu thị trường tiêu thụ còn nhỏ lẻ, chưa liên kết.
- Giá giống chênh lệch lớn: cùng là dúi giống nhưng giá từ 1,2 triệu đến hàng triệu đồng/cặp, người mới dễ mua đắt hoặc mua nhầm nguồn.
Có một rủi ro sức khỏe ít được nhắc tới. Nghiên cứu đăng trên tạp chí Emerging Infectious Diseases năm 2011 phát hiện 43 con dúi mốc lớn hoang dã ở Quảng Tây (Trung Quốc) đều nhiễm nấm Talaromyces marneffei, loại nấm gây bệnh ở người suy giảm miễn dịch, và có kiểu gen trùng với mẫu từ bệnh nhân. Nhóm tác giả chưa chứng minh được dúi lây trực tiếp sang người. Dù vậy, đeo găng tay khi dọn chuồng, không nhập dúi bắt từ rừng và giữ vệ sinh khu nuôi là những việc nên làm.
Thủ tục để nuôi dúi hợp pháp
Dúi nuôi phổ biến hiện nay được quản lý theo quy định về động vật rừng thông thường. Theo Thông tư 27/2025/TT-BNNMT có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, người nuôi động vật rừng thông thường không phải xin giấy phép nhưng phải làm đủ các việc sau.
Những việc người nuôi cần làm:
- Chứng minh được nguồn gốc hợp pháp của con giống, chỉ mua từ cơ sở có giấy tờ rõ ràng.
- Gửi thông báo theo Mẫu số 08 tới cơ quan kiểm lâm sở tại, hoặc UBND xã nếu không có kiểm lâm, trong tối đa 3 ngày làm việc kể từ khi đưa dúi về trại.
- Lập sổ theo dõi nuôi theo Mẫu số 07.
- Không đặt trại trong khu vực cấm chăn nuôi như khu dân cư đông đúc.
Trước khi xuống tiền, nên hỏi Hạt Kiểm lâm sở tại để xác nhận thủ tục ở địa phương. Sổ theo dõi ghi rõ từng cặp, ngày đẻ, số con mỗi lứa còn giúp chọn cặp bố mẹ tốt; việc này có thể làm trên phần mềm như FarmGo thay cho sổ tay.
Nuôi dúi phù hợp với quy mô trang trại nào
Gợi ý theo quy mô:
- Hộ nhỏ (10–20 cặp): hợp với người mới. Vốn chuồng vài chục triệu đồng, tận dụng đất trồng mía, tre và lao động gia đình; nên nuôi 1–2 năm cho vững kỹ thuật rồi mới mở rộng.
- Trại trung bình (300–500 con): cho hộ đã vững kỹ thuật và có vài quán đặc sản hoặc thương lái quen, như mô hình ở Quảng Nam.
- Trại lớn (1.000 con trở lên): nên đi cùng hợp tác xã, có nguồn thức ăn ổn định, bán cả giống lẫn thịt và bao tiêu cho hộ vệ tinh, như ở Nghệ An và Phú Thọ.
Hộ chưa tìm được nơi tiêu thụ hoặc định sống nhờ bán giống thì nên đi chậm.
Kết luận
Nuôi dúi là lựa chọn vốn thấp cho hộ nông thôn có sẵn đất trồng mía, tre và lao động gia đình, với giá dúi thịt quanh 400.000–600.000 đồng/kg. Điểm yếu nằm ở thị trường đặc sản còn hẹp và kỹ thuật đòi hỏi kiên nhẫn. Bắt đầu nhỏ, mua giống có nguồn gốc, thông báo với kiểm lâm và tìm trước nơi tiêu thụ là cách để đi đường dài.
Bạn có biết chính xác cặp dúi nào trong trại đẻ đều, cặp nào nên loại để đỡ tốn thức ăn không? Hãy tìm hiểu thêm thông tin tại Phần mềm quản lý trang trại – FarmGo.
Theo dõi thêm tại Kiến thức chăn nuôi
Liên hệ với chúng tôi qua Hotline: 0971.105.123 để được tư vấn chi tiết.
Hoặc đăng ký sử dụng trải nghiệm sản phẩm miễn phí 7 ngày.
